DEFINITIE
Wat is AI-geletterdheid?
De eerste verplichting uit de AI Act die inging, en de minst bekende.
De AI Act staat bekend om risicoklassen en boetes. Maar de eerste verplichting die in werking trad gaat over uw mensen: zorg dat iedereen die met AI werkt daar voldoende van begrijpt.
AI-geletterdheid is het vermogen van mensen om AI-systemen met begrip en oordeelsvermogen te gebruiken: weten wat zo’n systeem kan, herkennen wanneer een antwoord niet klopt, en begrijpen waar het niet over mag beslissen. Artikel 4 van de EU AI Act verplicht organisaties sinds 2 februari 2025 om daarvoor te zorgen bij iedereen die namens hen met AI werkt, in verhouding tot ieders rol, ervaring en de context waarin het systeem wordt gebruikt. Er is geen examen en geen register voorgeschreven, maar de inspanning moet wel aantoonbaar zijn. W69 AI Consultancy in Amstelveen richt dit in en houdt het aantoonbaar.
Verordening (EU) 2024/1689, de AI Act, artikel 4. Deze verplichting geldt sinds 2 februari 2025 en kent geen voorgeschreven examen of register. Dit artikel is uitleg en geen juridisch advies; laat uw eigen situatie toetsen.
De verplichting die bijna niemand kent
De AI Act staat bekend om risicoklassen en boetes. Maar de eerste verplichting die in werking trad gaat nergens over: hij gaat over uw mensen. Sinds 2 februari 2025 moet u ervoor zorgen dat iedereen die met AI werkt daar voldoende van begrijpt.
Het geldt ook voor u
Artikel 4 richt zich op aanbieders én op organisaties die AI gebruiken. Dat laatste is vrijwel iedereen, ook als u alleen software heeft ingekocht waar AI in zit. U hoeft niets te bouwen om eronder te vallen.
Voldoende is niet voor iedereen hetzelfde
De wet zegt bewust niet hoeveel kennis nodig is. Het hangt af van iemands rol, ervaring, opleiding en van waar het systeem voor wordt gebruikt. Een receptionist en een bestuurder hebben allebei iets nodig, maar niet hetzelfde.
Het is geen IT-training
De meeste organisaties boeken een cursus prompten en denken dat ze klaar zijn. Waar het om gaat is oordeelsvermogen: herkennen wanneer een antwoord niet klopt, weten waar een systeem niet over mag beslissen, en kunnen uitleggen wat het doet.
Vier rollen, vier niveaus
De diepte verschilt per rol. Wat niet verschilt is dat iedereen die met het systeem werkt er iets van moet begrijpen.
Aantoonbaar geletterd in vier stappen
Er bestaat geen examen en geen register. Wat een toezichthouder of inkoper wél vraagt is: laat zien dat u erover heeft nagedacht en dat het is gebeurd.
Breng in kaart wie met AI werkt
Niet alleen de mensen die er zelf voor kozen, maar ook iedereen die werkt met ingekochte software waar AI in zit. Die lijst is bijna altijd langer dan verwacht en is de basis voor al het volgende.
Bepaal per rol wat voldoende is
Schrijf per groep op wat iemand moet kunnen. Voor de één is dat herkennen wanneer een antwoord niet klopt, voor de ander is dat verantwoording kunnen afleggen. Dit is de stap die organisaties overslaan, en precies de stap die de wet van u vraagt.
Regel het en herhaal het
Eén sessie bij indiensttreding is geen geletterdheid. Modellen veranderen, uw eigen systemen veranderen en mensen wisselen van rol. Leg vast wanneer u het herhaalt en waarom dat ritme past bij uw risico.
Maak het aantoonbaar
Wie heeft wat gevolgd, wanneer, en wat was de inhoud. Zonder dat spoor is uw inspanning niet te onderscheiden van geen inspanning. Dit is ook precies wat een inkoper bij een zorg-, finance- of overheidsklant opvraagt.
Wij zijn zelf aantoonbaar AI-geletterd. Denis Wortelboer rondde op 16 juli 2026 de cursus AI-Geletterdheid af bij BAASIN, en beschikt daarmee aantoonbaar over de competentie om AI verantwoord en kritisch in te zetten binnen een professionele context. Dat is geen keurmerk en het is ook niet verplicht, maar het is wel het eerste wat wij van onszelf konden aantonen voordat wij het bij iemand anders inrichten.
W69 AI Consultancy brengt in kaart wie bij u met AI werkt, bepaalt per rol wat voldoende is, richt het in en zorgt dat het aantoonbaar blijft. Eén partij, ook als een inkoper er later naar vraagt.
Wat mensen hierover vragen
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht organisaties om ervoor te zorgen dat hun medewerkers, en anderen die namens hen met AI-systemen werken, daar voldoende van begrijpen. Wat voldoende is, hangt af van de rol, de ervaring en de opleiding van die persoon, van waar het systeem voor wordt gebruikt en van op wie het wordt toegepast. De verplichting geldt sinds 2 februari 2025.
Ja. Artikel 4 richt zich niet alleen op aanbieders van AI maar ook op organisaties die AI inzetten. Dat laatste is bijna iedereen, ook als u AI alleen tegenkomt in software die u heeft ingekocht. U hoeft niets zelf te bouwen om eronder te vallen.
Nee. De AI Act schrijft geen examen, geen register en geen verplicht certificaat voor. Wat wel telt is dat u kunt laten zien dat u erover heeft nagedacht en dat het is gebeurd: wie heeft wat gevolgd, wanneer, en waar ging het over. Zonder dat spoor is uw inspanning niet te onderscheiden van geen inspanning.
Meestal niet. Prompten is een vaardigheid, geletterdheid is oordeelsvermogen: herkennen wanneer een antwoord niet klopt, weten waar een systeem niet over mag beslissen, en kunnen uitleggen wat het doet. Een cursus die alleen over bediening gaat, dekt de verplichting niet.
De praktische gevolgen komen meestal eerder dan een boete. Inkopers bij zorg-, finance- en overheidsklanten vragen er inmiddels naar, en bij een incident is de vraag of uw mensen wisten wat ze deden onmiddellijk relevant voor de aansprakelijkheid. Laat uw eigen situatie juridisch toetsen; dit artikel is uitleg, geen advies.
De wet noemt geen termijn. Wat werkt is een ritme dat past bij hoeveel er verandert: de modellen, uw eigen systemen en de rollen van mensen. Leg dat ritme vast en leg uit waarom het past bij uw risico. Eén sessie bij indiensttreding is aantoonbaar te weinig.
Weet u wie er bij u met AI werkt?
De AI Navigator™ brengt in kaart waar uw organisatie staat, inclusief wie er met AI werkt en wat artikel 4 daarmee van u vraagt.
Zoekt u groei, marketing en vindbaarheid in plaats van koppelingen?
Ons zusterbedrijf W69 AI Growth biedt AI Agent Development, de commerciële en groeigerichte kant van wat wij hier op enterprise-niveau bouwen.
Bekijk AI Agent Development op w69.nl →